Olej z opuncji figowej – działanie antyoksydacyjne i zastosowanie w kosmetykach

Data aktualizacji: 16 grudnia, 2025

Olej z opuncji figowej (Opuntia ficus-indica, Prickly Pear Cactus Seed Oil) od kilku lat uznawany jest za jeden z najbardziej wartościowych olejów roślinnych wykorzystywanych w nowoczesnej kosmetyce i dermokosmetyce. Ze względu na wyjątkowo wysoką zawartość witaminy E, fitosteroli oraz wielonienasyconych kwasów tłuszczowych, surowiec ten znajduje zastosowanie przede wszystkim w formulacjach o działaniu przeciwstarzeniowym, regenerującym i ochronnym. Jego skuteczność potwierdzają zarówno badania in vitro, jak i in vivo, wskazujące na silne właściwości antyoksydacyjne oraz zdolność do wspierania procesów naprawczych skóry.

Jak powstaje olej z opuncji figowej i dlaczego jest tak drogi?

Pozyskiwanie oleju z opuncji figowej to proces unikatowy i wymagający. Wynika to przede wszystkim z bardzo niskiej zawartości tłuszczu w nasionach, a także ze specyfiki surowca. Nasiona stanowią ok. 9–10% masy owocu, a zawartość oleju w suchych nasionach wynosi zaledwie 5–15%. Każde nasiono zawiera około 5% oleju, więc potrzeba blisko 1 tony świeżych owoców, aby uzyskać 1 litr oleju (z około 25–35 kg nasion, czyli ok. milion nasion). Z tego powodu olej z opuncji jest jednym z najdroższych olejów świata, a jego produkcja pochłania wiele czasu i pracy ręcznej.

Metody pozyskiwania oleju z opuncji figowej

Proces zaczyna się od pozyskania dojrzałych owoców opuncji, z których oddziela się drobne, twarde nasiona. Nasiona są następnie dokładnie myte, suszone na słońcu i przechowywane w chłodnym, suchym miejscu. Przed ekstrakcją nasiona często są mielone lub rozdrabniane, aby zwiększyć wydajność. Standardowe metody ekstrakcji obejmują tłoczenie mechaniczne „na zimno” oraz ekstrakcję rozpuszczalnikową (np. Soxhlet z heksanem lub eterem). W produkcji kosmetycznej preferuje się tłoczenie na zimno (first cold press) – jest to proces całkowicie mechaniczny, bez użycia rozpuszczalników chemicznych. Dzięki tłoczeniu na zimno powstaje wysokiej jakości „dziewiczy” olej o jasnożółtej lub zielonkawo-żółtej barwie i łagodnym, naturalnym zapachu, zachowujący maksymalną ilość składników aktywnych. Wydajność tłoczenia na zimno jest niższa niż przy ekstrakcji rozpuszczalnikami (zazwyczaj otrzymuje się ~5–7% oleju z masy nasion), jednak pozwala to zachować cenne tokoferole, sterole i polifenole, które mogłyby ulec degradacji w wyższych temperaturach lub w kontakcie z rozpuszczalnikami.

Olej z opuncji figowej

Jesteśmy hurtowym dystrybutorem naturalnego oleju z nasion opuncji figowej (Prickly Pear Cactus Seed Oil). Jest jednym z najbardziej cenionych surowców w przemyśle kosmetycznym, znanym ze swojej wyjątkowej skuteczności.

Kup teraz

Po wytłoczeniu olej poddaje się filtracji w celu usunięcia cząstek stałych. Unika się intensywnej rafinacji chemicznej – typowy olej kosmetyczny z opuncji figowej jest nierafinowany lub tylko lekko oczyszczony, by utrzymać wysoki poziom składników bioaktywnych. Ze względu na wysoką wartość i ograniczoną podaż, często stosuje się nasiona będące odpadem z przemysłu spożywczego (np. produkcja soków i dżemów), co obniża koszty i rozwiązuje problem utylizacji odpadów owocowych. Cały proces – od separacji nasion, przez suszenie, po tłoczenie – jest czasochłonny i pracochłonny, co wraz z niską wydajnością wpływa na wysoką cenę końcowego oleju. Szacuje się, że jedna osoba potrzebuje ~36 godzin pracy manualnej, aby wytworzyć 1 litr oleju.

Podsumowując, unikalność procesu pozyskiwania oleju z opuncji figowej polega na niewielkiej ilości oleju w surowcu, konieczności przerobu ogromnej masy owoców oraz delikatnej metodzie ekstrakcji, która zapewnia najwyższą jakość i aktywność biologiczną oleju.

Jaki jest skład oleju z opuncji figowej?

Olej z opuncji figowej zawiera wyjątkowo dużą ilość fitosteroli, czyli roślinnych steroli, stanowiących część niezmydlającej się frakcji tłuszczu. Całkowita zawartość fitosteroli w tym oleju może przekraczać 8–10 g na 1 kg oleju (0,8–1,0%), a niektóre źródła podają zakres 8 000–11 000 mg/kg (zakres jest zależny od pochodzenia i metody oznaczeń). Dla porównania, olej arganowy zawiera ok. 2 000–4 000 mg/kg steroli, a olej słonecznikowy ~3 000 mg/kg. Tak wysoka koncentracja steroli to cecha wspólna oleju z opuncji oraz np. oleju z wiesiołka (donoszono nawet o ~6 000–6 200 mg/kg steroli w oleju z wiesiołka) czy z pestek malin. Profil steroli w oleju opuncjowym jest jednak nieco inny niż w wymienionych – dominującym sterolem jest β-sitosterol, stanowiący około 75–80% całkowitej frakcji sterolowej. W jednym z badań β-sitosterol występował w stężeniu ok. 6 075 mg/kg (na ~7 675 mg/kg wszystkich steroli). Kolejnymi obecnymi sterolami są: kampesterol (~10% steroli, ~800–900 mg/kg) oraz stigmasterol (2–5%). Wykryto także pewne ilości steroli z odmiennym szkieletem – tzw. avenasteroli (Δ-5-avenasterol) ok. 5%. Ciekawe jest porównanie z olejem arganowym: w arganie dominują unikalne sterole jak schottenol i spinasterol (ok. 70% steroli), podczas gdy w opuncji prawie cały profil to typowe sterole jak β-sitosterol i kampesterol (podobnie jak w oleju z nasion zbóż czy wiesiołka).

Fitosterole w oleju z opuncji figowej – ilość i znaczenie biologiczne

Obecność dużej ilości fitosteroli ma ważne implikacje kosmetyczne i zdrowotne. Sterole roślinne wzmacniają barierę naskórkową, uszczelniając warstwę rogową i redukując transepidermalną utratę wody (TEWL). W oleju z opuncji wysoka zawartość β-sitosterolu przyczynia się do właściwości kojących i przeciwzapalnych – β-sitosterol jest znany z łagodzenia podrażnień i stosowany np. w preparatach na dermatozy. Sterole działają także antyoksydacyjnie pośrednio, hamując utlenianie lipidów przez stabilizację błon komórkowych i mogą synergizować z tokoferolami (mogą regenerować zoksydowane cząsteczki tokoferoli lub zapobiegać ich utlenianiu). W preparatach przeciwstarzeniowych fitosterole wspomagają utrzymanie elastyczności skóry – istnieją badania pokazujące, że stosowanie steroli może stymulować syntezę kolagenu w skórze właściwej. Ponadto, fitosterole oleju z opuncji mogą redukować reakcje alergiczne i rumień – wykazują działanie przeciwzapalne i antyalergiczne (np. poprzez wpływ na cytokiny prozapalne).

W kontekście spożywczym wysoka zawartość steroli jest także korzystna – fitosterole obniżają poziom cholesterolu we krwi, jednak olej z opuncji rzadko jest jeszcze stosowany doustnie ze względu na cenę. Warto jednak wspomnieć, że badania in vivo sugerują działanie hipolipidemiczne i kardioprotekcyjne oleju z opuncji m.in. dzięki obecności steroli.

Olej z opuncji figowej na tle innych olejów kosmetycznych

Poniższa tabela przedstawia porównanie składu oleju z opuncji z trzema innymi olejami kosmetycznymi:

Aktualne badania naukowe nad antyoksydacyjnym działaniem oleju z opuncji figowej

Silne właściwości przeciwutleniające oleju z opuncji figowej zostały potwierdzone w wielu badaniach naukowych w ciągu ostatnich kilku lat (zarówno in vitro, jak i in vivo). Poniżej znajduje się przegląd najważniejszych odkryć (z lat ~2018–2025) dotyczących aktywności antyoksydacyjnej tego oleju.

Badania in vitro (modelowe)

Badania in vitro wskazują, że olej z nasion opuncji figowej wykazuje mierzalną aktywność antyoksydacyjną, wynikającą przede wszystkim z obecności tokoferoli oraz frakcji niezmydlającej. W testach rodnikowych, takich jak DPPH, raportowano zdolność oleju do neutralizacji wolnych rodników, jednak wartości uzyskiwane w tych oznaczeniach są silnie zależne od zastosowanej metodyki, sposobu przygotowania próbki oraz formy raportowania wyników (np. % inhibicji, IC₅₀). Przykładowo, w badaniu Karabagias i wsp. (2020) wykazano wysoką aktywność oleju w teście DPPH, co autorzy wiązali z synergicznym działaniem tokoferoli i innych związków lipofilowych obecnych w nieprzetworzonym oleju.

Testy DPPH i ABTS – jak interpretować wyniki?

W literaturze podkreśla się jednocześnie, że wyniki testów DPPH i ABTS różnią się w zależności od tego, czy oznaczeniu podlega sam olej, czy też wyizolowana frakcja fenolowa lub ekstrakt. Frakcje fenolowe, oznaczane w środowisku bardziej polarnym, mogą wykazywać wyższą aktywność w testach takich jak ABTS lub DPPH, jednak nie odzwierciedla to bezpośrednio aktywności całego oleju jako matrycy lipidowej. Z tego względu porównywanie bezwzględnych wartości liczbowych pomiędzy różnymi publikacjami powinno być prowadzone ostrożnie, a interpretacja wyników powinna uwzględniać zastosowaną metodologię.

Dostępne dane sugerują, że najwyższą funkcjonalną aktywność antyoksydacyjną wykazuje olej stosowany w formie nieprzetworzonej, gdzie zachowana jest pełna synergia tokoferoli, steroli oraz pozostałych związków bioaktywnych. Ekstrakcja frakcji fenolowych może prowadzić do utraty części lipofilowych antyoksydantów, co wpływa na charakter i zakres obserwowanego efektu przeciwutleniającego.

Ochrona lipidów przed peroksydacją

Badania in vitro potwierdzają również, że olej z opuncji chroni lipidy przed peroksydacją. W teście β-karoten-linolowym czysty olej znacząco opóźniał utlenianie kwasu linolowego – ekstrakty z odtłuszczonych nasion redukowały odbarwienie β-karotenu znacznie lepiej niż kontrola.

Warto również wspomnieć o aktywności przeciwbakteryjnej i ochronnej oleju powiązanej z jego działaniem antyoksydacyjnym. Świeżo tłoczony olej z nasion opuncji wykazywał w badaniach pewien efekt hamujący wzrost bakterii (np. S. aureus) oraz grzybów, co często idzie w parze z wysoką zawartością antyoksydantów w oleju. Mechanizm nie jest tu jednoznaczny – możliwe, że fenolowe składniki i tokoferole działają antybakteryjnie lub wzmacniają odporność komórek na stres oksydacyjny generowany w infekcji.

Reasumując, in vitro olej z opuncji figowej prezentuje się jako silny antyoksydant zdolny do neutralizacji różnych rodników (DPPH, ABTS), ochrony lipidów przed utlenieniem i zabezpieczania komórek skóry przed stresem oksydacyjnym (np. wywołanym promieniowaniem UV). Działanie to jest związane z bogatym składem – synergicznie działającymi tokoferolami, sterolami i związkami fenolowymi – i stanowi podstawę do zastosowań tego oleju jako naturalnego przeciwutleniacza w produktach kosmetycznych.

Badania in vivo nad olejem z opuncji figowej (na modelach zwierzęcych i kliniczne)

Również badania in vivo – prowadzone głównie na modelach zwierzęcych – potwierdzają antyoksydacyjne i przeciwzapalne działanie oleju z opuncji figowej. Co więcej, wskazują one na realne efekty biologiczne, jakie ten olej może wywierać po zastosowaniu na organizmy żywe (np. na skórę lub po podaniu doustnym).

Działanie przeciwzapalne i redukcja stresu oksydacyjnego

Jedno z kluczowych badań in vivo przeprowadzili Bardaa i wsp. (2020), którzy oceniali wpływ oleju z opuncji na ostre zapalenie wywołane u szczurów (model paw edema). W badaniu porównano efekty oleju z opuncji, oleju z dyni i oleju lnianego na odczyn zapalny i markery stresu oksydacyjnego. Wyniki były jednoznaczne: olej z opuncji najsilniej ze wszystkich trzech hamował rozwój obrzęku zapalnego oraz obniżał poziomy cytokin prozapalnych i markerów stresu oksydacyjnego (mierzono m.in. malondialdehyd – MDA, produkt peroksydacji lipidów). U zwierząt traktowanych olejem z opuncji stwierdzono istotnie niższe stężenia MDA w tkankach niż w grupie kontrolnej, co wskazuje na ochronę przed uszkodzeniami oksydacyjnymi. Ponadto, aktywność enzymów antyoksydacyjnych (np. dysmutazy ponadtlenkowej SOD i katalazy) była wyższa, a poziom glutationu zredukowanego bardziej korzystny w grupie otrzymującej olej opuncjowy. Te obserwacje sugerują, że olej z opuncji działa in vivo przeciwzapalnie i antyoksydacyjnie, przewyższając pod tym względem inne oleje bogate w NNKT. Autorzy wysunęli wniosek, że to właśnie wysoka zawartość tokoferoli i fitosteroli w oleju opuncjowym odpowiada za jego zdolność do wygaszania ostrej reakcji zapalnej i ochrony błon komórkowych przed utlenieniem.

Olej z opuncji figowej a gojenie ran i regeneracja skóry

Inny aspekt działania in vivo oleju z opuncji dotyczy gojenia ran i regeneracji skóry. W 2021 roku Koshak i współpracownicy zbadali gojenie pełnościennych ran skórnych u szczurów przy zastosowaniu czystego oleju z opuncji oraz oleju sformułowanego w postaci nanoemulsji (SNEDDS). Okazało się, że olej znacząco przyspiesza gojenie ran – w ciągu 14 dni nastąpiła szybsza epitelializacja i obkurczenie się ran w grupie leczonej olejem niż w grupie kontrolnej. Co ważne, formuła nanoemulsji (drobne kropelki oleju) działała jeszcze skuteczniej niż sam olej, co sugeruje, że lepsza penetracja składników aktywnych potęguje efekt. Analizy biochemiczne wykazały, że w tkance gojącej się rany w grupach traktowanych olejem wzrósł poziom hydroksyproliny (markera tworzenia kolagenu), a ekspresja genów kolagenu typu I (Col1A1) i czynnika wzrostu TGF-β była istotnie wyższa niż w kontrolnej. Ponadto, odnotowano zmniejszenie stresu oksydacyjnego i zapalenia w miejscu rany – u zwierząt leczonych olejem (zwłaszcza w formie SNEDDS) stwierdzono niższy poziom cytokin prozapalnych oraz wyższą aktywność enzymów antyoksydacyjnych w tkance. W praktyce oznacza to, że antyoksydanty oleju z opuncji chroniły nowo powstającą tkankę przed uszkodzeniami oksydacyjnymi, co sprzyjało prawidłowej naprawie skóry. Badanie to dostarcza mocnych dowodów, że olej opuncjowy in vivo działa gojąco m.in. poprzez swoje właściwości antyoksydacyjne, przeciwzapalne i stymulujące kolagenogenezę.

Potencjał metaboliczny i działanie ogólnoustrojowe

W kontekście układowym (metabolicznym) zaobserwowano też, że suplementacja oleju z opuncji może wpływać korzystnie na parametry krwi. Niektóre prace donoszą o działaniu hipolipidemicznym – np. obniżeniu poziomu triglicerydów i LDL – po podaniu oleju szczurzym modelom z hiperlipidemią. Mechanizm wiązano tu z obecnością fitosteroli i NNKT, które poprawiają profil lipidowy, a także z redukcją stresu oksydacyjnego w wątrobie. Ponadto, dzięki działaniu antyoksydacyjnemu, olej z opuncji chronił organy przed zmianami stłuszczeniowymi i zapalnymi (np. w modelu niealkoholowego stłuszczenia wątroby związanego z dietą) – choć są to wstępne wyniki wymagające dalszych badań.

Podsumowując, badania in vivo potwierdzają, że olej z opuncji figowej realnie działa jako czynnik przeciwutleniający i przeciwzapalny w organizmie. Najbardziej wymierne efekty zaobserwowano na skórze: olej ten przyspiesza gojenie ran, zmniejsza odczyn zapalny i chroni tkanki przed stresem oksydacyjnym. To z kolei przekłada się na praktyczne zastosowania dermatologiczne – od leczenia drobnych uszkodzeń skóry po działanie anti-aging i ochronę przed fotouszkodzeniami (dzięki redukcji oksydacji wywołanej promieniowaniem UV).

Zastosowanie oleju z opuncji figowej w kosmetyce

Olej z opuncji figowej, ze względu na opisany bogaty skład i wielokierunkowe działanie, znalazł zastosowanie w wielu produktach kosmetycznych, zwłaszcza tych klasy premium, ukierunkowanych na pielęgnację anti-aging, regenerację i ochronę skóry.

Olej z opuncji figowej w serum i eliksirach anti-aging:

Jednym z najpopularniejszych produktów z olejem z opuncji są koncentraty i serum do twarzy, często w formie olejku lub lekkiej emulsji. Zwykle zawierają one wysoki odsetek (nawet 10–20%) czystego oleju z opuncji figowej, łącząc go z innymi olejami i aktywnymi dodatkami. Przykładowa receptura to serum olejowe z opuncją, witaminą C i retinolem. Synergia między tymi składnikami jest wielostronna: olej z opuncji dostarcza stabilnej formy witaminy E oraz polifenoli, które regenerują utlenioną formę witaminy C i stabilizują retinol (witamina E zapobiega utlenianiu retinoidów w formulacji). Witamina C z kolei odnawia zredukowaną formę tokoferolu, wzmacniając działanie antyoksydacyjne całego serum. Retinol (witamina A) stymuluje odnowę komórkową, a olej z opuncji łagodzi potencjalne podrażnienia retinolem wywołane – dzięki zawartości steroli i GLA (jeśli doda się do serum odrobinę oleju z wiesiołka) redukuje stan zapalny i wspiera barierę skóry, zapobiegając typowemu złuszczaniu i zaczerwienieniu towarzyszącemu kuracji retinoidami. Serum z opuncją i witaminą C często reklamowane jest jako „rozświetlające i ujędrniające” – w praktyce użytkownicy zauważają poprawę jędrności skóry, wyrównanie kolorytu (wit. C + E hamują powstawanie przebarwień) oraz wygładzenie drobnych linii już po kilku tygodniach stosowania. Olej opuncjowy w serum pełni też funkcję nośnika dla innych substancji – jako olej bazowy dobrze penetruje naskórek (obecność oleinowego) i „wprowadza” rozpuszczalne w tłuszczach witaminy A, E, K w głąb skóry.

Kremy do twarzy i pod oczy z olejem z opuncji figowej:

Olej z opuncji figowej jest kluczowym składnikiem luksusowych kremów przeciwzmarszczkowych, często w formule kremu na noc lub bogatego kremu pod oczy. W kremach pod oczy szczególnie ceniona jest obecność witaminy K w oleju z opuncji – choć występuje w niewielkiej ilości, przypisuje mu się zdolność do rozjaśniania cieni pod oczami i uszczelniania drobnych naczynek. Przykład zastosowania to krem pod oczy z olejem z opuncji i peptydami – olej zapewnia antyoksydanty chroniące delikatną skórę wokół oczu przed stresem oksydacyjnym (np. wskutek UV i zanieczyszczeń), a peptydy (np. Argirelina, Matrixyl) stymulują produkcję kolagenu i rozluźniają mikronapięcia mięśni.

Synergia: olej poprawia penetrację peptydów dzięki zawartości kwasów tłuszczowych i działa jako „kojąca baza”, natłuszczając i zmniejszając ewentualne podrażnienia od aktywnych peptydów. Dodatkowo, sterole z opuncji wzmacniają ściany naczyń włosowatych, co w połączeniu z witaminą K skutkuje redukcją cieni i obrzęków – kremy z opuncją często obiecują zmniejszenie „worków” pod oczami i rozjaśnienie skóry w tej okolicy.

W kremach do twarzy olej z opuncji łączy się z innymi olejami i humektantami. Spotyka się np. formuły: krem regenerujący z olejem z opuncji, kwasem hialuronowym i pantenolem. Korzystne jest to, że olej dostarcza lipidów i antyoksydantów odbudowujących nocą skórę, kwas hialuronowy silnie nawilża, a prowitamina B5 (pantenol) łagodzi i wspomaga gojenie. Skóra po przebudzeniu jest miękka, elastyczna i wypoczęta. W tym połączeniu olej z opuncji jest kluczowy dla efektu „skóry jak nowej” – jego witamina E w nocy neutralizuje wolne rodniki powstające np. wskutek zanieczyszczonego powietrza, na jakie skóra była wystawiona w dzień.

Olej z opuncji figowej w masażu twarzy i Gua Sha:

W ostatnim czasie modne stało się stosowanie czystego oleju z opuncji figowej do masażu twarzy kamieniem gua sha lub rolerem. Olej ten dzięki swojej lekkiej konsystencji świetnie się do tego nadaje – zapewnia poślizg, a jednocześnie szybko się wchłania nie pozostawiając tłustej warstwy. Masaż z użyciem oleju opuncjowego łączy efekt mechanicznej stymulacji (drenażu limfatycznego) z działaniem składników oleju. Skóra po takim zabiegu jest odżywiona (NNKT + witaminy), uspokojona (sterole zmniejszają zaczerwienienie po masażu) i rozświetlona.

Producenci często dodają parę kropli olejków eterycznych (np. lawendowego) do czystego oleju z opuncji w celu stworzenia luksusowej mieszanki do masażu – tu olej z opuncji pełni rolę oleju bazowego / nośnikowego dla olejków eterycznych. Co ważne, jest on stabilny i neutralny chemicznie – nie wchodzi w reakcje z olejkami eterycznymi, a bogactwo wit. E zabezpiecza te lotne związki przed utlenieniem. Dodatkowo, lawenda czy róża łączone z opuncją wprowadzają własne antyoksydanty (terpeny, polifenole), wzbogacając całościowy efekt.

Olej z opuncji figowej w pielęgnacji po zabiegach i produktach SOS:

Ze względu na właściwości regeneracyjne, olej z opuncji znalazł się również w produktach typu SOS – np. koncentratach na blizny, serum na świeże rozstępy, maściach na podrażnienia. W takich formułach łączy się go np. z ekstraktem z wąkroty azjatyckiej (Centella asiatica) lub alantoiną. Przykładem jest olejowe serum na blizny potrądzikowe z opuncją figową, olejem z dzikiej róży (bogaty w retinoidy i karotenoidy) i ekstraktem z Centella. Tutaj olej z opuncji przyspiesza przebudowę skóry (dzięki sterolom i witaminie E stymuluje fibroblasty, co potwierdzono w badaniach gojenia ran oraz działa przeciwzapalnie, co jest ważne przy świeżych bliznach), olej z dzikiej róży dostarcza naturalnych trans-retinoidów (przyspieszających odnowę naskórka), zaś Centella aktywuje syntezę kolagenu (znany składnik przeciwbliznowy). Synergia tych składników przynosi wielowymiarowy efekt: opuncja koi i antyoksydacyjnie chroni tkankę blizny, dzika róża złuszcza i pobudza naskórek do odnowy, a Centella pogrubia nowy kolagen w skórze właściwej. Tego typu preparaty sprawdzają się nie tylko na blizny, ale i na rozstępy czy uszkodzenia posłoneczne skóry.

Olej opuncjowy bywa też składnikiem olejków po opalaniu – tam z kolei jest łączony z aloesem i witaminą E. Jego zadaniem jest zneutralizować wolne rodniki powstałe w skórze pod wpływem UV i zmniejszyć rumień posłoneczny (dzięki przeciwzapalnym sterolom oraz witaminie E).

Synergia z innymi składnikami aktywnymi:

Reasumując, olej z opuncji „lubi się” z wieloma substancjami. Jest świetnym nośnikiem dla retinoidów (stabilizuje je i zmniejsza podrażnienia), witamin lipofilowych jak A, D, K (dostarcza towarzyszącej witaminy E dla ochrony przed utlenieniem), niektórych witamin hydrofilowych – np. stabilnej postaci witaminy C (tetraizopalmitynian askorbylu, który jest rozpuszczalny w tłuszczach – rozprowadzony w oleju z opuncji wnika głębiej i jest chroniony przed degradacją oksydacyjną). Olej z opuncji doskonale komponuje się z innymi olejami bogatymi w kwasy omega-3 i 7 (np. z rokitnikiem, maliną) – wtedy wzajemnie się uzupełniają profilami kwasów tłuszczowych.

Jako emolient i substancja aktywna jednocześnie, olej ten upraszcza formułę kosmetyku: pełni rolę składnika pielęgnacyjnego i jednocześnie bazy tłuszczowej, co zmniejsza konieczną ilość dodatkowych emolientów syntetycznych. Synergia składników przejawia się także w zwiększeniu stabilności – dodatek oleju z opuncji (bogatego w tokoferole) do mieszaniny innych olejów może wydłużyć trwałość całego produktu, działając jak naturalny konserwant antyoksydacyjny dla łatwiej psujących się olejów (np. z malin czy wiesiołka). Podobnie, obecność steroli z opuncji może chronić wrażliwe substancje czynne – np. pewne olejki eteryczne czy witaminy – przed zbyt szybkim rozkładem.

Zastosowanie oleju z opuncji figowej w kosmetykach do włosów

Olej z opuncji figowej znalazł również zastosowanie w produktach do włosów (np. serum na końcówki, odżywki do skóry głowy) z racji swojej lekkiej konsystencji i zawartości witaminy E, choć są to niszowe zastosowania w porównaniu z pielęgnacją skóry. Podsumowując, ten olej to uniwersalny i synergiczny składnik – można go łączyć praktycznie ze wszystkimi głównymi grupami substancji aktywnych kosmetyków (witaminami, peptydami, kwasami, ekstraktami ziołowymi), a jego obecność często poprawia skuteczność i stabilność finalnej formuły.

Olej z opuncji figowej – wskazówki dla technologów i formulatorów

• Zalecane stężenie w formulacjach kosmetycznych:
  Najczęściej 1–5% w emulsjach (kremy, balsamy), 5–20% w serum olejowych i eliksirach. Wyższe stężenia poprawiają działanie antyoksydacyjne, ale wymagają kontroli stabilności oksydacyjnej.

• Typy produktów:
  Olej z opuncji sprawdza się w produktach anti-aging, regenerujących, po zabiegach dermatologicznych, w pielęgnacji okolic oczu oraz w preparatach SOS (blizny, rozstępy, skóra podrażniona).

• Stabilność formulacji:
  Ze względu na wysoką zawartość PUFA (Wielonienasycone Kwasy Tłuszczowe) olej jest podatny na utlenianie. Rekomenduje się:
  – stosowanie opakowań airless lub z ciemnego szkła,
  – ograniczenie ekspozycji na światło i tlen,
  – ewentualne wsparcie dodatkowymi antyoksydantami (np. tokoferol mieszany).

• Kompatybilność składnikowa:
  Olej dobrze łączy się z innymi olejami roślinnymi, emolientami naturalnymi, peptydami, witaminami lipofilowymi oraz stabilnymi pochodnymi witaminy C. Wysoka zawartość fitosteroli sprzyja formulacjom kojącym i barierowym.

• Kontrola jakości surowca:
  Przy zakupie oleju z opuncji kluczowe są: profil kwasów tłuszczowych, zawartość tokoferoli i steroli, liczba nadtlenkowa oraz świeżość partii (COA, data tłoczenia).

Podsumowanie

Główne wyzwania przy pracy z olejem z opuncji figowej to zapewnienie jego świeżości i aktywności (poprzez właściwe przechowanie i formułowanie) oraz ekonomiczne uzasadnienie (wysoki koszt surowca). Technologicznie wymaga on pewnej ostrożności (unikać wysokiej temperatury, chronić przed utlenieniem), ale nie sprawia trudności nie do pokonania – wręcz przeciwnie, jego wszechstronność czyni go cennym składnikiem, o ile jest zastosowany świadomie i w odpowiedniej koncentracji.

Przy rosnącym trendzie na kosmetyki naturalne i high-performance, olej z opuncji figowej zyskuje coraz większą popularność jako “gwiazda” składnikowa, a opanowanie wyzwań z nim związanych pozwala tworzyć produkty skuteczne i luksusowe zarazem.

Najczęściej zadawane pytania (FAQ):

Przytoczone dane liczbowe i efekty biologiczne pochodzą z badań in vitro i in vivo; ich przełożenie na gotowe formulacje zależy od składu, stężenia oraz sposobu aplikacji.

Literatura:

1. Özcan MM, Matthäus B. Habitat effects on yield, fatty acid composition and tocopherol contents of prickly pear (Opuntia ficus-indica L.) seed oils. Scientia Horticulturae. 2011;131:95–98.
2. El Harkaoui S, Gharby S, et al. Lipid profile, volatile compounds and oxidative stability during the storage of Moroccan Opuntia ficus-indica seed oil. Grasas y Aceites. 2023;74(1):e486.
3. Karabagias VK, Karabagias IK, et al. Prickly pear seed oil by shelf-grown cactus fruits: chemical characterization and antioxidant activity. Processes. 2020;8(2):132.
4. Ramadan MF, Mörsel JT. Oil cactus pear (Opuntia ficus-indica L.). Food Chemistry. 2003;82(3):339–345.
5. Bardaa S, Turki M, Ben Khedir S, Mzid M, Rebai T, Ayadi F, Sahnoun Z. The Effect of Prickly Pear, Pumpkin, and Linseed Oils on Biological Mediators of Acute Inflammation and Oxidative Stress Markers. BioMed Research International. 2020;2020:5643465.
6. Ali B, Al-Wabel NA, et al. Chemical composition of cactus pear seed oil: phenolic compounds, antioxidant and anti-inflammatory evaluations. Journal of Pharmacopuncture. 2022;25(2):121–129.
7. Chougui N, et al. Physicochemical properties and antioxidant activity of Algerian Opuntia ficus-indica seed oil. Journal of Food Science and Nutrition. 2013;1(1):1–6.
8. Koshak AE, Koshak EA, et al. Wound healing activity of Opuntia ficus-indica fixed oil formulated in a self-nanoemulsifying delivery system. International Journal of Nanomedicine. 2021;16:3889–3905.
9. Gharby S, El Harkaoui S, et al. Shelf-life of Moroccan prickly pear (Opuntia ficus-indica) and argan (Argania spinosa) oils: a comparative study. Grasas y Aceites. 2021;72(1):e397.
10. Benayad Z, et al. Characterization of Moroccan prickly pear seed oil. Journal of Food Lipids. 2014;21(3):342–352.
11. CBI – Ministry of Foreign Affairs (Netherlands). The European market potential for prickly pear seed oil for cosmetics. 5 Dec 2023.
12. https://biotechnologia.pl/kosmetologia/olej-z-pestek-opuncji-i-olej-z-pestek-sliwek-dwie-nowosci-od-natural-sourcing,9492
13. https://orbi.uliege.be/bitstream/2268/156950/1/Ghazi.JMaterEnvironSci.2013.pdf
14. http://miesiecznikchemik.pl/wp-content/uploads/2015/02/chemik_2014_07-1.pdf (dostęp 29.09.2023)